Bu ders psikoloji programlarındaki temel derslerden biridir. 1950’li yıllardan itibaren psikolojinin temel paradigması olan bilgi-işleme yaklaşımı ve temel bilişsel süreçler (algı, dil, bellek…) konuları bu dersin ana başlıklarını oluşturmaktadır. Türkçeye çevrilen 3-4 ders kitabı bulunmaktadır ancak bu derste okunması keyifli ve öğretici olan kitap (Bilişsel Psikoloji - B.Golstein, 2013) kullanılmaktadır.
Ders İçeriği ve Ders Sunuları
Güncel ders sunumları aşağıdadır.
Çeşitli Videolar
İnsan Beyni 3b> https://www.youtube.com/watch?v=ZLdtKzx-4IM
İnsan Beyni 3c> https://www.youtube.com/watch?v=SwUY7IZNPgA
01 Bilişsel Psikolojiye Giriş ve Bilişsel Psikoloji Tarihi. Bilişsel psikoloji kitapları giriş kısmını çok kısa tutmaktadır. Çok kısa bir geçiş anlatarak doğrudan biliş’lere başlarlar. Ancak bir psikoloji öğrencisinin bilişsel psikolojinin arka planını, psikolojideki yerini, neden bilimsel olduğunu, çıkarımsal yöntemi anlamalıdır. Bu konular benim için en az 4 haftanın konusudur. Bu konuda hazırladığım metin öğrencilere faydalı olacaktır. Okumak için tıklayınız.
02 Bilişsel Nörobilim (Goldstein, Böl.2 ve Smith s.17-48): Bu bölümde günümüz zihin-beyin ilişkisi anlayışı, bu anlayışın uzak ve yakın geçmiş hikayesi anlatılmaktadır. Bu süreçte hangi kiritik gelişmelerin beyni daha iyi tanımamıza katkıda bulunduğunu, bu zihin-beyin ilişkisini araştırma yöntemleri ve bunların modern bilişsel sinirbilimi nasıl doğurduğu ele alınmaktadır. Son olarak da nöral düzeyden sistemik düzeye beyni yapı ve organizasyonu ele alınmakta, lokal lezyonlar yanında diskonneksiyon ve miskonneksiyon'un nörolojik hasarlara ve çeşitli sendromlara nasıl yol açtığı ele alınmaktadır.
03 Algı (Goldstein, Böl.3 ve Smith Böl.2): Bu sunumda algının tanımı, fizyolojik ve psikolojik (davranışsal) açıklamaları, algının aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya belirleyicileri, algı-eylem ilişkisi ve nöropsikolojisi anlatılmıştır. Uyaranın muğlak olması halinde uzaklık ve büyüklük tahmini sağlayan ipuçları devreye girer. Bir nesnenin retinal imgesi değişse bile büyüklüğüne dair algı değişmez. Deneyimlerimize dayalı olarak gelişen dünya bilgimiz ve beklentimiz algıların yukarıdan aşağı işlemleme ile belirleyicileridir.
07 Uzun Süreli Bellek ve Belleğin Sinirbilimi: Kısa ve uzun süreli bellek ayrımı yapıldıktan sonra örtük-açık bellek ayrımı, sonra da bu iki tür belleğin türleri açıklanmıştır. Bellek hasarı olan vakalar üzerinden belleğin nöropsikolojisi ve hücresel düzeyde nörobilimi açıklanmıştır.
09 Yürütücü işlevler (Smith Böl.7): Günlük hayatın idame ettirilmesi işleri planlayabilmemizi, hedefe ulaşmamıza yaramayan edimlerimizden vazgeçebilmemizi, alışıldık tepki eğilimlerimizi durdurabilmemizi vs gerektirmektedir. Tüm bu yetiler paketine yürütücü-yöetici bilişsel yetiler denmektedir.